Haftada 5 ders saati · Yılda yaklaşık 172 saat · 9 tema · Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı
Değerli Veliler ve Sevgili Öğrenciler,
Altıncı sınıfı tamamlayıp yedinci sınıfa geçen her öğrenci için matematik yolculuğu bu yıl yeni bir eşiğe geliyor. Bu izlence, 2026-2027 yılı güncel müfredatına göre bu yıl nelerin öğrenileceğini, matematik derslerinin nasıl işlendiğini ve bu süreçte evde nasıl destek olunabileceğini ayrıntılarıyla anlatmak için hazırlandı. Genel bir çerçeve olarak hazırlanmıştır; okuldan okula ve sınıftan sınıfa değişen ayrıntılarda öğretmeninizin duyuruları esastır.
A. 6. Sınıf Öğrenme Çıktılarını Hatırlayalım
Öğrenciler geçen yıl altı temayı tamamladı: çarpan-kat ilişkileri, kesir-ondalık-yüzde dönüşümleri, cebirsel ifadeler, istatistiksel araştırma, deneysel olasılık ve alan ölçme ile çember. Bu yıl ele alınacak her tema, geçen yılın bir deneyiminin üzerine kuruluyor:
- Kesirlerle işlemler → tam sayılar ve rasyonel sayılar
- Cebirsel ifade yazma → denklem ve eşitsizlik çözme
- Paralelkenarın alanı → dairenin, yamuğun ve eşkenar dörtgenin alanı
- Deneysel olasılık → teorik olasılık
- Veri toplama ve sütun grafiği → çizgi grafiği, dağılım ve ortalama mutlak sapma
Yıl başında bu bağlantılar kısa hatırlatma etkinlikleriyle tazelenir, sonra yeni konulara geçilir. Özellikle muhakeme yapabilme, genelleme yapabilme ve problem çözme stratejileri geçen yıldan taşınan asıl kazanımlardır.
B. 7. Sınıf Öğrenme Yolculuğu
Yedinci sınıf matematiğinin ayırt edici yanı soyutlamanın artmasıdır. Negatif sayılar, bilinmeyenli denklemler, ispat ve algoritma bu yıl ilk kez sistemli biçimde karşımıza çıkıyor. Bu yüzden matematik derslerinde somut modeller, günlük hayat bağlamları ve sınıf tartışmaları geçen yıldan daha da önemli hâle gelir.
LGS hazırlığı bu yıl başlıyor
Liselere Geçiş Sınavı 8. sınıfın sonunda yapılıyor ama sorularının büyük bölümü yedinci sınıf konularından ve bu yıl kurulan muhakeme becerisinden besleniyor. Tam sayılar, rasyonel sayılar, oran-orantı, denklem ve yüzde-alan problemleri LGS'nin omurgasıdır. Bu yüzden dönem içinde yeni nesil (beceri temelli) sorularla düzenli olarak çalışılır; ancak iyi bir hazırlık bunu "test çözmek" olarak değil, okuduğunu anlayıp modelleyebilmek olarak kurar. Soru çözme hızı bunun doğal sonucu olarak gelir, tersi olmaz.
2028 LGS'nin nasıl bir sınav olacağına dair bugün bilinenler ve beklentiler ayrı bir rehberde toplandı:
Analiz · Öğrenci ve veli rehberi 2028 LGS Matematik: Bugün Ne Biliyoruz, Ne Beklemeliyiz? 2018-2026 arasındaki 180 LGS matematik sorusu, MEB'in sınav raporları, Maarif Modeli programı ve 2026 soru yazım kılavuzu birlikte okundu. Bir soru tahmin listesi değil; resmî olarak bilinenleri güçlü beklentilerden, onları da belirsizliklerden ayıran bir rehber.- 2028 LGS için yeni müfredata uyumlu bir soru modeli hazırlanıyor; çoktan seçmeli yapı korunuyor.
- Bağlam temelli soru, uzun hikâye demek değildir: tablo, grafik ve senaryo çözümün parçası olacak.
- Yedinci sınıf, LGS provasından önce temel kurma yılıdır; netten önce hata türü izlenmelidir.
Aşağıda temaları, ayrılan ders saatlerini ve MEB'in programındaki resmî öğrenme çıktılarını görebilirsiniz. Öğrenme çıktısı kodları (örneğin MAT.7.2.2) yazılı sınav kâğıtlarında ve karnelerde de aynı biçimde geçer; böylece hangi sorunun hangi çıktıyı ölçtüğü takip edilebilir.
1. Dönem (14 Eylül 2026 – 22 Ocak 2027) — 4 tema · ≈86 saat
Sayılar ve Nicelikler — Tam Sayılar ve Rasyonel Sayılar
Sayı dünyası genişliyor: doğal sayılardan tam sayılara, oradan rasyonel sayılara geçiliyor. Sıfırın altındaki sayılarla, kesirlerin ondalık gösterimleriyle ve bunların günlük hayattaki karşılıklarıyla (sıcaklık, borç-alacak, deniz seviyesi) çalışılıyor.
35 ders saati · 4 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: tam sayılar · rasyonel sayılar · mutlak değer · devirli ondalık gösterim
Öğrenme çıktıları
MAT.7.1.1— Gerçek yaşam ya da matematiksel durumlarda doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayıları yorumlayabilmeMAT.7.1.2— Gerçek yaşam durumlarında rasyonel sayıların ondalık gösterimlerini yansıtabilmeMAT.7.1.3— Rasyonel sayıların sıralama ve karşılaştırma ilişkilerini yorumlayabilmeMAT.7.1.4— Rasyonel sayılar ve işlemler içeren gerçek yaşam problemlerini çözebilme
Geometrik Nicelikler — Prizmalar, Yüzey Alanı ve Hacim
Eş küplerden yapılar kurulup farklı yönlerden görünümleri çiziliyor. Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı ve hacmi keşfediliyor, litre-metreküp gibi hacim birimleri arasındaki ilişki kuruluyor.
19 ders saati · 6 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: dikdörtgenler prizması · yüzey alanı · hacim · litre · metreküp
Öğrenme çıktıları
MAT.7.4.1— Eş küplerle oluşturulan yapılar ile görünümleri arasındaki ilişkiyi çözümleyebilmeMAT.7.4.2— Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanını yorumlayabilmeMAT.7.4.3— Dikdörtgenler prizmasının hacmini eş nesneler aracılığıyla yorumlayabilmeMAT.7.4.4— Dikdörtgenler prizmasının hacim bağıntısını değerlendirebilmeMAT.7.4.5— Hacim ölçme birimleri arasındaki ilişkileri değerlendirebilmeMAT.7.4.6— Dikdörtgenler prizmaları ile modellenen cisimlerin yüzey alanı ve hacmine yönelik problem çözebilme
İstatistiksel Araştırma Süreci
Öğrenciler kendi araştırma sorularını yazıyor, veri topluyor, çizgi ve nokta grafiği çiziyor, ortalama mutlak sapmayla dağılımı yorumluyor. Ayrıca haberlerde ve reklamlarda görülen grafikler sorgulanıyor.
24 ders saati · 2 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: evren · örneklem · dağılım · açıklık · ortalama mutlak sapma · çizgi grafiği · nokta grafiği
Öğrenme çıktıları
MAT.7.6.1— Kategorik veya nicel (sürekli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilmeMAT.7.6.2— Başkaları tarafından oluşturulan veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
Dönüşüm — Yansıma
Doğadan, sanattan ve logolardan simetri örnekleriyle yansıma dönüşümü inceleniyor; pergel-cetvelle orta dikme ve açıortay inşa ediliyor.
8 ders saati · 2 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: yansıma dönüşümü · orta dikme · açıortay
Öğrenme çıktıları
MAT.7.3.1— Şekillerin yansıma dönüşümü altındaki görüntülerinin oluşturulmasına dair çıkarım yapabilmeMAT.7.3.2— Yansıma dönüşümündeki deneyimlerini orta dikme ve açıortay inşasına yansıtabilme
2. Dönem (8 Şubat – 25 Haziran 2027) — 5 tema · ≈86 saat
Geometrik Şekiller — Üçgende Yardımcı Elemanlar
Dinamik geometri yazılımıyla üçgende kenarortay, açıortay ve yükseklik inceleniyor; kenarortay pergel-cetvelle inşa ediliyor.
6 ders saati · 2 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: kenarortay · açıortay · yükseklik · ağırlık merkezi
Öğrenme çıktıları
MAT.7.5.1— Matematiksel araç ve teknolojiden yararlanarak üçgende kenarortayı, açıortayı ve yüksekliği çözümleyebilmeMAT.7.5.2— Orta dikme inşasına yönelik deneyimlerini üçgende kenarortay inşasına yansıtabilme
Sayılar ve Nicelikler — Oran ve Orantı
"En iyi limonata nasıl yapılır?" sorusuyla başlanıyor. Oran, birim oran ve doğru orantı; tarif, harita ölçeği, hız ve fiyat karşılaştırması gibi durumlar üzerinden öğreniliyor.
15 ders saati · 3 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: oran · birim oran · denk oran · orantı · doğru orantı
Öğrenme çıktıları
MAT.7.1.5— Gerçek yaşam durumları üzerinden oran ilişkileri hakkında muhakeme yapabilmeMAT.7.1.6— Gerçek yaşam durumları üzerinden orantılı durumları yorumlayabilmeMAT.7.1.7— Gerçek yaşam durumları üzerinden doğru orantılı durumlara ilişkin problemleri çözebilme
Veriden Olasılığa
6. sınıfta deneyle tahmin edilen olasılık bu yıl teorik olarak hesaplanıyor: örnek uzay, tümleyen olay, eşit olasılıklı ve ayrık olaylar.
9 ders saati · 3 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: örnek uzay · olasılık değeri · tümleyen olay · ayrık olaylar · eşit olasılık
Öğrenme çıktıları
MAT.7.7.1— Bir olayın ve tümleyeninin olasılığına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeMAT.7.7.2— Aynı deneye ait olayların eşit olasılıklı olma durumlarını değerlendirebilmeMAT.7.7.3— Olayları ayrık olma ve ayrık olmama durumlarına göre sınıflandırabilme
İşlemlerle Cebirsel Düşünme ve Değişimler
Yılın en uzun teması. Cebirsel ifadelerle toplama-çıkarma, denklem ve eşitsizlik kurup çözme, sayı özelliklerini ispatlama ve bir işlemin adımlarını algoritma olarak yazma. Burada 8. sınıfın ve lisenin cebir temeli atılıyor.
38 ders saati · 4 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: cebirsel ifade · benzer terim · katsayı · denklem · eşitsizlik · ispat · algoritma
Öğrenme çıktıları
MAT.7.2.1— Cebirsel ifadelerle toplama, çıkarma ve bir rasyonel sayıyla çarpma işlemlerini yorumlayabilmeMAT.7.2.2— Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem ve eşitsizlik içeren gerçek yaşam problemlerini çözebilmeMAT.7.2.3— Sayılar ve özelliklerini içeren ispatlara ilişkin matematiksel muhakeme yapabilmeMAT.7.2.4— Aritmetik ve cebirsel işlem içeren süreçleri algoritma ifade yöntemleriyle yapılandırabilme
Geometrik Nicelikler — Daire, Yamuk ve Eşkenar Dörtgenin Alanı
6. sınıfta paralelkenar dikdörtgene dönüştürülerek alanı bulunmuştu; aynı "parçala-birleştir" stratejisiyle dairenin, daire diliminin, yamuğun ve eşkenar dörtgenin alan bağıntıları çıkarılıyor.
18 ders saati · 4 öğrenme çıktısı
Anahtar kavramlar: dairenin alanı · daire dilimi · yamuğun alanı · eşkenar dörtgenin alanı
Öğrenme çıktıları
MAT.7.4.7— Dikdörtgen, paralelkenar ve çember deneyimlerini dairenin alan bağıntısına yansıtabilmeMAT.7.4.8— Merkez açı ve yay uzunluğu ilişkisinden yola çıkarak daire ve daire diliminin alanları arasındaki ilişkiye yönelik analojik akıl yürütebilmeMAT.7.4.9— Eşkenar dörtgen ve yamuğun alan bağıntılarına dair çıkarım yapabilmeMAT.7.4.10— Günlük hayat durumlarında daire, daire dilimi, eşkenar dörtgen ve yamuğun alanına ilişkin problem çözebilme
Temaların sırası MEB programındaki resmî işleniş sırasıdır; dönemlere dağılım 2026-2027 çalışma takvimine (ara tatil 16-20 Kasım, yarıyıl tatili 25 Ocak – 5 Şubat) göre verilmiştir. Sınıfın hızına göre birkaç hafta kayabilir; kendi okulunuzun yıllık planı esastır.
Öğrencilerin,
kritik ve doğru soru sorma · araştırma yapma · eleştirel düşünme · problem çözme · mantıksal akıl yürütme · soyutlama · analiz etme
becerilerini kazanması amaçlanır. Bunun için bilimsel yöntem adımları önemsenir; iyi bir matematik dersi, öğrencilerin bu yöntemi kendi hayatlarında bir standart hâline getirmelerini hedefler.
Bu sebeple öğrencilerin gözlemlerini, sorularını, merak ettiklerini ve keşfettiklerini matematik defterlerine yazmaları, hatta çizimler yapmaları önemsenir. Yedinci sınıfta buna bir madde daha eklenir: çözümün gerekçesini yazmak. "Sonuç 12" değil, "12, çünkü…"
Bu yaklaşımda öğretmen, cevap veren ve doğrulayan olmaktan çok soru soran, öğrencilerin fikirlerini merak eden ve üst düzey düşünme becerileri kazanmalarını sağlayan bir rehberdir.
C. Öğretim Stratejileri
Yıl boyunca yararlanılan stratejiler değişse de sık kullanılanlar ve Maarif Modeli kapsamındaki ortak değerler aşağıda özetlenmiştir.
Yaparak-yaşayarak öğrenme
- Somut materyaller, sayma pulları, birim küpler
- Mathigon Polypad gibi dijital manipülatifler
- Günlük hayat problemleri ve modelleme
- Grup çalışmaları ve sınıf tartışmaları
Teknoloji entegrasyonu
- GeoGebra ile dinamik geometri (yansıma, üçgen elemanları)
- Elektronik tabloyla veri toplama ve grafik çizme
- Etkileşimli simülasyonlar
- Dijital araçlarla görev paylaşımı ve geri bildirim
Sosyal-duygusal öğrenme
- İletişim becerileri
- İş birliği yapabilme
- Öz düzenleme ve sorumlu karar verme
- Hata yapmayı öğrenmenin parçası görme
Değerler ve okuryazarlıklar
- Adalet, çalışkanlık, dürüstlük, saygı, sorumluluk, tasarruf
- Finansal okuryazarlık (oran-orantı ve rasyonel sayılar temasında)
- Dijital ve bilgi okuryazarlığı (istatistik temasında)
- Sürdürülebilirlik okuryazarlığı
Ç. Veli-Öğretmen İş Birliği
Ödev meselesi
- Öğrencilere farklı zamanlarda yapabilecekleri ev ödevleri verilir; öğretmenler bu ödevlerden velileri de haberdar eder.
- Ödev kaynakları genellikle şunlardır: okulun verdiği ders kitabı, dersteki uygulamalara paralel hazırlanan görevler ve isteyen aileler için kaynak kitap ödevlendirmeleri.
- Ödevler tamamlandıktan sonra öğretmeninizin istediği yolla iletilirse, hangi konuda takıldığı ders öncesinde görülebilir. Bu yüzden öğretmeninizin ödev takibi için önerdiği yöntemi sürdürmek değerlidir.
- Ödev yaparken destek veriyorsanız bunu nezaket dairesinde yapmanız ve aşağıdaki "anlatmadan önce sor" yaklaşımını kullanmanız önerilir. "Bunu da mı bilmiyorsun?" gibi yaklaşımlar yedinci sınıfta, ergenliğin başında, geçen yıldan daha ağır iz bırakır.
- Öğrencinin yapamadığı, anlayamadığı ve sizin de destek olamadığınız soruları öğretmenine iletmeniz önemlidir. Bu bir eksiklik değil, dersin akışını sınıfa göre ayarlamayı sağlayan bir sinyaldir.
Evde matematik desteği
Pek çoğumuz test çözerken becerileri gözden kaçırdık. Bu cümleden testin kötü olduğu anlamı çıkmasın; sadece odak soru çözmek ve sınavlardı. "Süreç", pek çok deneyimi içine alan "bütün" görülmüyordu. Öğrencinin içinde bulunduğu süreci gözden kaçırmayın. Ufacık desteklerle matematikte ilerlemesini sağlayabilirsiniz. Şunu da ifade etmek gerekir: velinin olmadığı bir eğitim-öğretim çoğu zaman mümkün değil.
Tavsiyeler
- Günlük hayat bağlantıları kurun. Bu yılın konuları buna çok uygun: market fişindeki indirim oranı, tarifin yarısını yapınca malzemeler, buzdolabının iç hacmi, hava durumundaki eksi sıcaklıklar, bir maçın istatistikleri.
- Pozitif tutum geliştirin. "Matematik keşfetmeye değer" yaklaşımı; hatayı öğrenmenin parçası olarak görmek; çabayı sonuçtan çok övmek.
- Problem çözme becerisini destekleyin. Acele etmeden düşünme zamanı tanıyın, farklı çözüm yollarını teşvik edin, "Nasıl düşündün?" diye sorun, varsayım kurup test etmeyi destekleyin.
- İletişim kurun. Öğretmeninizin belirlediği iletişim kanalını kullanın; soru sormak için sorun büyümesini beklemeyin.
Yapılması önerilenler
- Çocuğunuzun size matematik dersi anlatmasına izin verin.
- Gün içinde neler öğrendiğinizi karşılıklı anlatın.
- Düşünme sürecini dinleyin ve destekleyin.
- "Başka nasıl olabilir?" diye sorun.
- Günlük yaşamdaki matematiği fark etmesini teşvik edin.
Yapılmaması önerilenler
- Doğrudan cevapları vermeyin.
- "Hatalı" yaklaşımları hemen düzeltmeyin.
- Çocuğun yerine problemi çözmeyin.
- Matematik kaygısı yaratmayın.
- Sınav notunu tek ölçüt yapmayın.
D. Değerlendirme Sistemi
e-Okul sisteminde öğrenci değerlendirmesi üç başlıkta yapılır:
- Yazılı sınavlar. Matematik dersinde her dönem iki, yılda toplam dört yazılı yapılır. Yazılılar açık uçlu sorulardan oluşur; her sorunun hangi öğrenme çıktısını ölçtüğü sınav kâğıdında yazar. Öğretmeniniz sınav sonrası soru-çıktı analizini paylaşıyorsa onu isteyin; hangi çıktıda eksik kalındığını görmenin en hızlı yolu budur.
- Projeler. Her öğrenci yıl içinde en az bir dersten proje almak zorundadır. Birden fazla dersten ya da her dönem ayrı ayrı proje almak mümkündür.
- Derse katılım. Her dönem üç derse katılım puanı verilir. Matematik dersi için öğrencinin derse katılımı ve katkısı, performans görevleri ve ev ödevlerini yapıp yapmadığı değerlendirilir.
Çok boyutlu değerlendirme
İyi bir matematik dersinde, imkân ve zaman dâhilinde çok boyutlu değerlendirmeye özen gösterilir: not tek başına bir öğrencinin yılını anlatmaz. Kimi öğretmenler yıl sonunda uluslararası matematik becerilerinin yer aldığı bir gelişim raporu hazırlar; öğretmeniniz böyle bir çalışma yapıyorsa çocuğunuzun bir yıllık yolculuğunu en bütünlüklü gösteren belge odur.
- Süreç değerlendirme: ödevler, projeler, katılım
- Performans görevleri ve araştırma projeleri
- Yazılı sınavlar ve izleme testleri
- Beceri temelli gözlem: muhakeme, gerekçelendirme, iletişim
E. Hedefler
Uzak hedefler
Çocuğun gelişimi için en anlamlı temel, dünyanın en eski sporu olan düşünmek ve bunun için doğru sorular sorabilmektir.
Ders tasarımlarının özellikle düşünmeye, keşfetmeye ve inşa etmeye yönlendirecek biçimde yapılması esastır. Yedinci sınıfta bu listeye ispat ve algoritma girer: bir iddianın neden doğru olduğunu göstermek ve bir işlemi adım adım başkasının uygulayabileceği biçimde yazmak.
Matematiksel muhakeme
- "Neden böyle oldu?" diye sorgulama
- Varsayım kurup test etme alışkanlığı
- İddiayı gerekçelendirme, karşı örnek arama
Problem çözme
- Analiz etme: problemi parçalara ayırma
- Modelleme: durumu denklemle ifade etme
- Genelleme: benzer durumlara uygulama
- Doğrulama: sonucu kontrol etme
Yakın hedefler
1. dönem sonunda (Ocak)
- Tam ve rasyonel sayılarla dört işlemde güven
- Prizmaların yüzey alanı ve hacmini hesaplayabilme, hacim birimlerini dönüştürebilme
- Kendi istatistiksel araştırmasını yürütüp raporlayabilme
- Yansıma dönüşümünü, orta dikme ve açıortay inşasını yapabilme
- Yeni nesil (LGS tarzı) soruyu okuyup modelleyebilme
2. dönem sonunda (Haziran)
- Üçgende kenarortay inşasını yapabilme
- Oran-orantı problemlerini modelleyebilme
- Teorik olasılık hesaplayabilme
- Bir bilinmeyenli denklem ve eşitsizlik çözebilme, basit sayı özelliklerini gerekçelendirebilme
- Daire ve yamuk alanı problemlerini çözebilme
- Yedinci sınıf konularında LGS düzeyinde soru çözme güveni
F. Son Söz
Bu yıl matematik, öğrencilerin sadece hesaplama yapmayı değil; düşünmeyi, sorgulamayı, iddiasını gerekçelendirmeyi ve genelleme yapmayı öğrenecekleri bir alan olacak. Yedinci sınıf, soyut düşünmenin kapısının açıldığı yıldır; bu kapıdan öğrenci, veli ve öğretmen birlikte geçer.
Matematiksel muhakeme, problem çözme, eleştirel düşünme ve yaratıcılık becerilerini geliştirmek için velinin desteği çok değerlidir. Çocukların matematiği sevmesi ve bu alanda kendilerine güvenmesi, evle okulun aynı yöne bakmasıyla mümkün olur.
Bu izlence Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 7. sınıf matematik programına göre hazırlanmıştır; kendi okulunuzun yıllık planı ve öğretmeninizin duyuruları esastır.
Matematik, evrenin dilidir. Çocuklar bu dili öğrendikçe ve düşünme becerilerini geliştirdikçe geleceği şekillendirecekler.